Πίνακες: Αιολική παραγωγή ανά έτος
Η Ελλάδα ύστερα από δύο δεκαετίες κοινοτικών ενισχύσεων εξακολουθεί να έχει την πιο ενεργοβόρα οικονομία στην ευρωζώνη. Σπαταλάμε το 40% της ενεργειακής μας παραγωγής για τα κτίρια
– αποτελεί ευρωπαϊκό ρεκόρ – και παράλληλα είμαστε εξηρτημένοι από τις εισαγωγές (από το εξωτερικό προέρχεται το 72% της ενεργειακής μας κατανάλωσης, έναντι 54% της Ε.Ε. των 27). Όλα αυτά ενώ οι φυσικοί μας πόροι σε ήλιο, αέρα και νερό προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).
Και όμως, ενώ στην Ε.Ε. η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ανερχόταν το 2007 σε 15% του συνόλου έναντι στόχου 21% για το 2010, στην Ελλάδα περιοριζόταν μόλις στο 7,6%, όταν ο στόχος της για το 2010 είναι 20,1%. Αυτό σημαίνει ότι η Ε.Ε. έχει να καλύψει 6 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι το στόχο της, ενώ η Ελλάδα οφείλει να διανύσει «απόσταση» 12,5 εκατοστιαίων μονάδων, δηλαδή να καλύψει διπλάσια απόσταση. Όχι τυχαία λοιπόν η Ελλάδα καταλαμβάνει μόλις τη 14η θέση στην ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ε.Ε. των είκοσι επτά κρατών.
Στη χώρα μας, με το πολυσχιδές γεωμορφολογικό ανάγλυφό της, βουνά, πεδιάδες, λόφοι, νησιά, καθίσταται αρκετά περίπλοκη η κατανομή των ανέμων ως προς την ταχύτητα και τη διεύθυνση. Υπάρχουν περιοχές, όπως το στενό Ρίου – Αντιρρίου, που είναι γνωστές για τους πολύ ισχυρούς ανέμους, όμως αυτό δεν βοηθά πολύ την υπόθεση της αξιοποίησης, αφού το φαινόμενο λαμβάνει χώρα για σχετικά λίγες ημέρες. Αντίθετα, η παράκτια και λοφώδης ζώνη της Αιγιάλειας έχει μεγάλη συχνότητα επικράτησης σταθερών ΒΔ ανέμων, με καλύτερες προοπτικές αξιοποίησης ως προς το αιολικό δυναμικό.
Οι πιο ευνοημένες, από πλευράς αιολικού δυναμικού, περιοχές στην Ελλάδα βρίσκονται πάντως στο Αιγαίο, κυρίως στην περιοχή των Κυκλάδων, της Κρήτης (βόρειο τμήμα του νησιού), στην Ανατολική και Νοτιανατολική Πελοπόννησο και στην Εύβοια (άνεμοι βόρειοι ως ΒΑ). Εκεί επικεντρώνονται οι προσπάθειες ανάπτυξης των αιολικών πάρκων. Από πλευράς οικονομικών συνθηκών όμως το πρόβλημα των νησιών είναι η μη ύπαρξη διασύνδεσης με το εθνικό δίκτυο, ώστε να υπάρχει απορρόφηση της παραγόμενης ενέργειας κατά την εποχή χαμηλής ζήτησης αυτής, έξω από την τουριστική περίοδο.
Περιοχές με αιολικό ενδιαφέρον όμως υπάρχουν και στη λοφώδη παράκτια ζώνη της Δ. Ελλάδας αλλά και σε αρκετά βουνά. Σε κάθε περίπτωση όμως, πρέπει να υπάρχει εμπεριστατωμένη περιβαλλοντική μελέτη, όπου θα συνεκτιμάται η επίδραση στην πανίδα και χλωρίδα και στη γενικότερη αισθητική του τοπίου.
1 MW αιολικής ενέργειας καλύπτει τις ανάγκες περίπου 350 οικιακών καταναλωτών ή 1.000 ατόμων και εξοικονομεί περίπου 300 τόνους ισοδύναμου πετρελαίου.
Μια γιγαβατώρα αιολικής ενέργειας εξοικονομεί 600 τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2).
Η ποσότητα CO2 που εκλύεται κατά την κατασκευή και εγκατάσταση μιας ανεμογεννήτριας με χρόνο ζωής τα 20 έτη «αποσβένεται» μέσα στους πρώτους 3 με 6 μήνες λειτουργίας της.
Οι σύγχρονες αιολικές μηχανές είναι «αθόρυβες». Σε απόσταση 40 μέτρων από μία ανεμογεννήτρια η στάθμη θορύβου είναι 50-60 dB. Σε απόσταση 200 μέτρων μειώνεται στα 44 dB. Συγκριτικά, ο θόρυβος στο εσωτερικό αυτοκινήτου είναι περίπου 80 dB(Α), στο εσωτερικό οικίας 50 dB(A) και σε υπνοδωμάτιο 30 dB(A).
Με σωστό σχεδιασμό αποφεύγονται και τα προβλήματα ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών. Σύμφωνα με το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, σπανίως εμφανίζονται σχετικές επιπλοκές αφού η νομοθεσία προβλέπει ότι τα αιολικά πάρκα πρέπει να κατασκευάζονται σε απόσταση από οικισμούς.
Αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής
Η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών έχει ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, καθώς πολλοί αντιδρούν στην κατασκευή τους. «Οι συζητήσεις για τη χωροθέτηση των αιολικών πάρκων είναι ανούσιες», λέει ο κ. Δημήτρης Ιμπραήμ, εκπρόσωπος της Greenpeace. «Ο στόχος για την Ελλάδα είναι το 2010 να παράγουμε 3.000 - 3.500 MW από αιολική ενέργεια. Είμαστε στο 2009 και η παραγωγή μας μόλις αγγίζει τα 1.000 MW. Η αιολική ενέργεια προχωρεί με ρυθμούς χελώνας απουσία πολιτικής βούλησης» τονίζει.
Το τελευταίο διάστημα πάντως έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις, δείγμα του ότι κάτι κινείται στο χώρο. Αν όμως στην Ελλάδα η εξάπλωση των ΑΠΕ καθυστερεί, στην Ε.Ε. το 2008 η αιολική ενέργεια ξεπέρασε σε νέες εγκαταστάσεις όλες τις άλλες πηγές ενέργειας με μερίδιο 43%.
Συνολικά το 2008 προστέθηκαν 19.651 MW ηλεκτρικής ισχύος, εκ των οποίων 8.484 MW αιολική ενέργεια, 6.932 MW φυσικό αέριο, 2.495 MW πετρέλαιο, 762 MW κάρβουνο και 473 MW υδροηλεκτρικά. Στο τέλος του 2008 το σύνολο των αιολικών εγκαταστάσεων στην Ε.Ε. ανερχόταν σε 64.949 MW έχοντας αυξηθεί 15% από το 2007. Πρακτικά κάθε μέρα 20 νέες ανεμογεννήτριες στήνονται στη Γηραιά Ήπειρο. Μάλιστα στα τέλη του 2008 συνολικά 160.000 εργαζόμενοι είχαν αντικείμενο άμεσα ή έμμεσα την αιολική βιομηχανία ενώ οι επενδύσεις στην Ε.Ε. ανήλθαν σε 11 δισ. ευρώ.
Η ενέργεια που θα παράγουν σε μια φυσιολογική χρονιά 64,949 MW ανεμογεννητριών στην Ευρώπη καλύπτει το 4,2% της ηλεκτρικής ζήτησης και αποτρέπει την εκπομπή 108 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, που ισοδυναμεί με την απόσυρση 50 εκατ. αυτοκινήτων.
Η αιολική ενέργεια είναι παράδειγμα μια ευφυούς επένδυσης όπου τα χρήματα των Ευρωπαίων πολιτών συνδράμουν τις δικές τους εθνικές οικονομίες και όχι τις οικονομίες μερικών χωρών που εξάγουν πετρέλαιο. Επενδύοντας κανείς στην αιολική ενέργεια, υποστηρίζει την τεχνολογική ηγεσία της Ευρώπης, προστατεύει το κλίμα, στηρίζει την ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσίας και δημιουργεί εμπορικές ευκαιρίες αλλά και θέσεις εργασίας. Η Γερμανία και η Ισπανία εξακολουθούν να μονοπωλούν την κορυφή του ευρωπαϊκού πίνακα αιολικών εγκαταστάσεων.
Η Γαλλία, η Ιταλία και η Βρετανία είχαν ικανοποιητική ανάπτυξη ξεπερνώντας τις 3.000 MW. Υπάρχουν δέκα κράτη-μέλη που ξεπέρασαν τα 1.000 MW, ενώ άλλα δύο, η Αυστρία και η Ελλάδα είναι πολύ κοντά. Εντυπωσιακή ανάπτυξη μεταξύ των νέων κρατών-μελών παρουσίασαν η Ουγγαρία, που διπλασίασε την εγκατεστημένη ισχύ της φθάνοντας τα 127 MW, η Βουλγαρία που την τριπλασίασε από τα 57 MW στα 158 MW και η Πολωνία που σχεδόν τη διπλασίασε στα 472 MW από τα 276 MW. Από τα μη κράτη-μέλη αξιοσημείωτη είναι η ανάπτυξη της Τουρκίας, η οποία τριπλασίασε την εγκατεστημένη ισχύ από 147 MW σε 433 MW. Τα θαλάσσια αιολικά πάρκα είχαν αύξηση 357 MW το 2008 και έφθασαν τα 1.471 MW.
Οι ΗΠΑ στην πρώτη θέση
Στην παγκόσμια αιολική κατάταξη είχαμε μια σημαντική αλλαγή. Οι ΗΠΑ πέρασαν τη Γερμανία, ενώ η Κίνα διπλασίασε την εγκατεστημένη ισχύ της για τέταρτη συνεχή χρονιά, αλλά παρέμεινε στην τέταρτη θέση, με τρίτη την Ισπανία και Πέμπτη την Ινδία, ενώ τις επόμενες πέντε θέσεις κατέχουν η Ιταλία, η Γαλλία, η Βρετανία, η Δανία και η Πορτογαλία. Το 2008 εγκαταστάθηκαν πάνω από 27.000 MW παγκοσμίως, κυρίως στη Β. Αμερική, στην Ευρώπη και στην Ασία. Η παγκόσμια αύξηση ήταν 27 GW, ανεβάζοντας την παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύ σε 120,8 GW.
Στις ΗΠΑ η μεγάλη ανάπτυξη του 2008 αντιστοιχεί σε 50% αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος. Τα νέα αιολικά έργα του 2008 καλύπτουν το 42% όλων των νέων σταθμών παραγωγής ενέργειας που κατασκευάστηκαν το 2008, ενώ δημιούργησαν 35.000 νέες θέσεις εργασίας.
